Bảo vệ môi trường (số 1-2008) 2008-11-10 17:00:00

Nông thôn ngày xưa hầu như gia đình nào cũng có ao, cái ao nhỏ chừng nửa sào ruộng, cái to tới một sào, dăm sào, thậm chí đến một mẫu. Cái ao to nhất ấy thường gọi là ao cả, ao làng.


Cái ao đối với nông dân có nhiều cái lợi. Dễ nhận ra là để chứa nước khi mưa to và tưới vườn khi khô hạn. Ao thả bèo nuôi lợn. Ao là nơi tắm mát, rửa ráy, giặt giũ. Ao thả cá. Ao còn là nơi cua, ốc, lươn, ếch... sinh sống. Ngoài ra, ao cũng là nơi làm dịu mát khí trời những ngày nóng bức. Ao còn là cảnh đẹp mang đặc thù làng quê. Cầu ao, bờ ao nhiều nơi là chỗ gặp gỡ, hẹn hò của lứa đôi khi bước vào tuổi yêu. Trong xây dựng, vận dụng luật phong thuỷ, ông cha ta rất chú ý đến ao. Có cái ao là đủ 5 yếu tố ngũ hành trên một khuôn đất ở.
Chính vì thế mà cái ao gắn bó mật thiết với đời sống dân làng và nó vẫn tồn tại hết đời này qua đời khác. Ao đi vào tranh của nhiều hoạ sỹ. Ao đi vào văn, thơ, ca. Chắc hẳn không ai quên câu thơ "Ao thu lạnh lẽo nước trong veo" của Nguyễn Khuyến và câu ca dao "Ta về ta tắm ao ta, dù trong dù đục ao nhà vẫn hơn".
Cái ao ngày xưa gắn bó với con người theo lẽ tự nhiên chứ không như bây giờ. Người ta thả cá ở ao chứ không phải nuôi cá ở ao. Còn các con khác như cua, ốc, lươn, ếch thì xuất hiện tự nhiên và con người cũng đánh bắt tự nhiên, vì quan niệm "Cá vào ao nhà ai người ấy được". Đi câu cá rô, cá trê hoặc câu ếch, bắt lươn thì có thể làm ở bất kỳ ao nào, bất kỳ của nhà ai, không ai giữ.
Ngày nay, nhiều gia đình lấp ao để làm nhà hoặc làm vườn. Nhất là những ao cạnh đường làng, đường huyện thường bị lấp để làm nhà ống phục vụ kinh doanh. Lấp ao đã thành phong trào. Thậm chí có những ao trong vườn, trong xóm cũng bị lấp. Một số ao còn lại thì dùng để nuôi cá. Các loại thức ăn chế tạo, các loại phân động vật, rồi lá cây, củ, quả... đều tống xuống ao. Ao trở thành ô nhiễm nặng. Nông dân đi làm về không có chỗ rửa chân tay và dụng cụ. Trẻ em không dám tắm ao.
Ao chuôm mất nhiều, mỗi khi mưa là úng ngập. Làng toàn nhà xây, đường thì bê-tông, mùa hè nóng như trong lò bánh mì, không còn cảnh ngồi bờ ao hóng mát. Sinh vật tự nhiên cạn kiệt dần. Nước mạch cũng ít đi.
Những năm gần đây, cá nuôi ở ao đem bán giá rất rẻ và ít người mua vì người ta thích ăn cá sông, cá tự nhiên. Lấp ao trồng cây ăn quả thì quả các loại rất nhiều và cũng rất rẻ. Cái ao đã mất dần vị trí kinh tế của nó mà các lợi ích khác cũng không còn.
Từ thực tế ấy, nếu ta khôi phục được các ao cảnh, ao sinh thái ở gia đình thì sẽ không chỉ có lợi riêng cho từng nhà mà con mang đến cái lợi chung rất lớn - cái lợi về tiêu úng và chống hạn, lợi về thời tiết và khí hậu, lợi về sự sống của các loài động thực vật... Tất cả cái lợi ấy làm cho con người sống thanh thản hơn, khoẻ hơn trong môi trường tự nhiên trong lành.

Văn Duy

Thêm bình luận


Tin khác

SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỈNH HẢI DƯƠNG

Trưởng Ban biên tập: ThS. Phạm Văn Bình - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Dương

Giấy phép số: 235/GP-BC do Bộ TT&TT cấp ngày 06/05/2008.

Địa chỉ: Số 209 Nguyễn Lương Bằng - TP. Hải Dương - tỉnh Hải Dương.

Website Sử dụng Portal mã nguồn mở Joomla, theo luật GNU/GPL.

Điện thoại: 0320. 3892436 - Fax: 0320.3893912