Những vấn đề chung 2008-11-10 17:00:00

Bác Hồ đã đưa ra khái niệm “Đạo đức cách mạng” trong cuốn sách “Sửa đổi lối làm việc” tháng 10/1947. Qua cuốn sách này, Bác phân tích ngắn gọn, dễ hiểu các từ: nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm. Người giải nghĩa ngắn gọn:
- “Nhân là thật thà thương yêu, hết lòng giúp đỡ đồng chí và đồng bào. Vì thế mà kiên quyết chống lại những người, những việc có hại đến Đảng, đến nhân dân.
- Nghĩa là ngay thẳng, không có tư tâm, lúc Đảng giao việc thì bất kỳ to nhỏ, đều làm hết sức cẩn thận, thấy việc thì phải làm, thấy việc thì phải nói. Không sợ người ta phê bình mình, mà phê bình người khác cũng luôn đúng đắn.
- Trí là đầu có sáng suốt, biết xem người, biết xét việc. Vì vậy, biết làm có lợi, tránh việc có hại cho Đảng, biết vì Đảng mà cân nhắc người tốt, để phòng người gian.
- Dũng là dũng cảm, gan góc, gặp việc phải có gan làm, thấy khuyết điểm phải có gan sửa chữa, cực khổ khó khăn phải có gan chịu đựng Nếu cần phải có gan hy sinh cả tính mạng cho Đảng, cho Tổ quốc, không bao giờrụt rè, nhút nhát.
- Liêm là không tham địa vị, không ham tiền tài, không ham người tâng bốc mình. Quang minh chính đại, không bao giờ hủ hoá.
Chỉ có một thứ ham là ham học, ham làm, ham tiến bộ”.
Bác Hồ kết luận: “Đó là đạo đức cách mạng. Đạo đức đó không phỉa là đạo đức thủ cựu. Nó là đạo đức mới, đạo đức vĩ đại, nó không vì danh vọng của cá nhân, mà vì lợi ích chung của Đảng, của dân tộc, của loài người”.
Bác chỉ ra vai trò của đạo đức cách mạng đối với người cán bộ cách mạng: “Cây phải có gốc, không có gốc thì cây héo. Người cách mạng phải có đạo đức, không có đạo đức thì tài giỏi mấy cũng không lãnh đạo được nhân dân. Vì muốn giải phóng cho dân tộc, giải phóng cho loài người là một công việc to tát, mà tự mình không có đạo đức, không có căn bản, tự mình đã hủ hoá, xấu xa thì còn làm nổi việc gì?”.
Tháng 3/1955, trong bài “Người cán bộ cách mạng”, Bác nói: “Đạo đức cách mạng có thể nói tóm tắt là: Nhận rõ phải, trái. Giữ vững lập trường. Tận trung với nước. Tận hiếu với dân. Mọi việc thành hay là bại chủ chốt là do cán bộ có thấm nhuần đạo đức cách mạng hay là không…”.
Các yếu tố cấu thành đạo đức cách mạng như: nhân, nghĩa, trí, dũng, liêm sau này còn được Bác Hồ bổ sung thêm: cần, kiệm, tín, chính cũng được Bác đề cập đến nhiều lần, mỗi lần lại không ngừng mở rộng cho phù hợp với thời đại mới. Bác đã có hẳn một bài viết về đạo đức cách mạng vào tháng 12/1958. Bác chỉ rõ: “Nói tóm lại thì đạo đức cách mạng là: Quyết tâm suốt đời đấu tranh cho Đảng, giữ vững kỷ luật của Đảng, thực hiện tốt đường lối chính sách của Đảng.
Đặt lợi ích của Đảng và của nhân dân lao động lên trên, lên trước lợi ích riêng của cá nhân…
Ra sức học tập chủ nghĩa Mác - Lênin, luôn dùng tự phê bình và phê bình để nâng cao tư tưởng và cải tiến công tác của mình…”.
Cũng trong bài viết này, Bác còn nói rõ: “Đạo đức cách mạng là vô luận trong hoàn cảnh nào, người đảng viên cũng phải đặt lợi ích của Đảng lên trên hết. Nếu lợi ích của Đảng và lợi ích của cá nhân mâu thuẫn với nhau, thì lợi ích của cá nhân phải tuyệt đối phục tùng lợi ích của Đảng.
Đạo đức cách mạng là hoà mình với quần chúng thành một khối, tin quần chúng, hiểu quần chúng, lắng nghe ý kiến của quần chúng”.
Trong Đại hội Đoàn Thanh niên Lao động Việt Nam lần thứ ba, tháng 3/1961, Bác nhắc lại: “Đạo đức cách mạng là bất kỳ ở cương vị nào, bất kỳ làm công việc gì đều không sợ khó, không sợ khổ, đều một lòng một dạ phục vụ lợi ích chung của giai cấp, của nhân dân, đều nhằm mục đích xây dựng chủ nghĩa xã hội. Đạo đức cách mạng là đạo đức tập thể, nó phải đánh thắng và tiêu diệt chủ nghĩa cá nhân”.
Trong buổi nói chuyện với sinh viên và cán bộ Việt Nam học tập và công tác ở Matxcơva tháng 10/1961, Bác đã nâng đạo đức cách mạng lên đồng nghĩa với đạo đức cộng sản. Bác nhấn mạnh: “Muốn xây dựng chủ nghĩa cộng sản phải có những con người cộng sản chủ nghĩa, nghĩa là phải có những người có đạo đức cộng sản. Đạo đức xã hội chủ nghĩa không phải ở đâu cũng biểu hiện giống nhau. Ở nước ta, đạo đức xã hội chủ nghĩa là cần kiệm xây dựng nước nhà”.
Nói chuyện ở Đại hội lần thứ 3 Hội Nhà báo Việt Nam tháng 9/1962, Bác khẳng định: “Cán bộ báo chí cũng là chiến sỹ cách mạng. Cây bút, trang viết là vũ khí sắc bén của họ. Để làm tròn nhiệm vụ vẻ vang của mình, cán bộ báo chí cần phải tu dưỡng đạo đức cách mạng”.
Qua những trích dẫn trên ta càng thấy rõ hơn quan niệm của Bác về đạo đức cách mạng. Đây chính là gốc của con người cách mạng, nếu không có cái gốc này thì không thể làm được cách mạng, càng không thể là người thực hiện cách mạng thành công. Từ đây ta có thể suy ra, mọi giới, mọi ngành, mọi người nếu không có đạo đức cách mạng thì không thể phục vụ cách mạng, không có lợi ích gì cho công cuộc kháng chiến kiến quốc của nhân dân ta.
Khi đã chỉ ra các yếu tố cấu thành nền đạo đức mới - đạo đức cách mạng, Bác cũng chỉ ra những hiện tượng phi đạo đức. Bác gọi là bệnh: tham lam, lười biếng, kiêu ngạo, hiếu danh, “hữu danh vô thực”, kéo bè kéo cánh “cận thị”, cá nhân, tị nhạnh, xu nịnh - a dua… Ngoài ra, đi kèm theo nó là các hiện tượng như: thiếu kỷ luật, hẹp hòi, địa phương chủ nghĩa… Phát hiện ra bệnh rồi, Bác tiếp tục chỉ ra nguyên nhân và các triệu chứng của nó. Để không cho các bệnh này không xâm nhập vào con người thì phải luôn luôn tu dưỡng đạo đức cách mạng. Khi con người đã có đạo đức cách mạng rồi thì nó là chất “miễn dịch” để các bệnh trên không thể tấn công vào người cán bộ cách mạng được.
Cả cuộc đời Bác hy sinh cho cách mạng. Người nói thế nào thì Người làm thế ấy. Người chính là một tấm gương sáng ngời để toàn Đảng, toàn dân ta soi vào đó tự trau dồi đạo đức cách mạng cho mình, để phục vụ nhân dân, phục vụ Đảng, đưa đất nước đến ấm no, hạnh phúc.

TRẦN KIM HẠNH
(Biên soạn theo tài liệu phục vụ Cuộc vận động “Học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh”  của Ban Tư tưởng - Văn hoá Trung ương, do Nhà xuất bản Chính trị Quốc gia ấn hành tháng 1/2007).

Thêm bình luận


SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỈNH HẢI DƯƠNG

Trưởng Ban biên tập: ThS. Phạm Văn Bình - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Dương

Giấy phép số: 235/GP-BC do Bộ TT&TT cấp ngày 06/05/2008.

Địa chỉ: Số 209 Nguyễn Lương Bằng - TP. Hải Dương - tỉnh Hải Dương.

Website Sử dụng Portal mã nguồn mở Joomla, theo luật GNU/GPL.

Điện thoại: 0320. 3892436 - Fax: 0320.3893912