Bảo vệ môi trường 2015-04-24 23:59:07

    Ðứng trước thực trạng tài nguyên đang dần cạn kiện, đa dạng sinh học bị suy giảm, ô nhiễm môi trường tiếp tục gia tăng, biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét, nhiều quốc gia đã chọn kinh tế xanh làm mô hình phát triển mới. Thay vì sử dụng nguyên liệu hóa thạch, Tài nguyên không tái tạo bằng phát triển kinh tế xanh sử dụng năng lượng tái tạo và công nghệ các - bon thấp, khuyến khích sử dụng nguồn lực và năng lượng hiệu quả hơn.

Thực hiện kế hoạch hành động về tăng trưởng xanh được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số 403/2014/QĐ - TTg ngày 20/3/2014, một trong những mục tiêu chiến lược tăng trưởng xanh hướng đến là nghiên cứu ứng dụng ngày càng rộng rãi công nghệ tiên tiến nhằm sử dụng hiệu quả hơn tài nguyên thiên nhiên, giảm phát thải khí nhà kính, góp phần ứng phó hiệu quả với biến đổi khí hậu.
Những năm qua nhiều chính sách, thể chế, quy định của Chính phủ, các ngành chuyên môn về sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng đã được ban hành. Theo Niên giám thống kê tỉnh Hải Dương năm 2011 trên toàn tỉnh có khoảng 3.551 doanh nghiệp đang hoạt động có sử dụng tới nguồn nguyên nhiên liệu hóa thạch, hằng năm tiêu tốn khá nhiều năng lượng điện, than, xăng, dầu... là nguồn năng lượng được khai thác và chế biến từ tài nguyên thiên nhiên và  đang được sử dụng chủ yếu. Riêng than tại tỉnh có nhu cầu sử dụng rất cao. các đơn vị tiêu thụ than nhiều nhất tỉnh là Công ty Cổ phần Nhiệt điện Phả Lại tiêu thụ gần 3,2 triệu tấn/năm, Công ty Xi măng Hoàng Thạch tiêu thụ trên 800.000 tấn/năm và sản xuất gạch nung các loại khoảng 500.000 tấn/năm. Mức tiêu thụ điện năng trên địa bàn tỉnh tăng mạnh bình quân khoảng 10%/năm. Trong đó ngành Công nghiệp và Xây dựng tiêu tốn khoảng 60%, tốc độ tăng bình quân 20%/năm.
Tỉnh Hải Dương cũng như phần lớn các địa phương trong toàn quốc đã chủ động cụ thể hoá và tổ chức thực hiện các biện pháp về tiết kiệm năng lượng. Trong giai đoạn 1996 - 2005 trên địa bàn tỉnh bước đầu đã áp dụng một số biện pháp nâng cao hiệu quả sản xuất như áp dụng hệ thống quản lý tiên tiến theo tiêu chuẩn quốc tế, áp dụng một số biện pháp tiết kiệm năng lượng: điện, xăng, dầu… thực hiện thí điểm cơ chế sản xuất sạch trong doanh nghiệp, thực hiện cơ chế năng xuất xanh; đẩy mạnh xây dựng hệ thống Biogas ở nông thôn…Điển hình là Công ty Điện lực Hải Dương đã khuyến khích sử dụng đèn Compaq, các cơ sở sản xuất vật liệu xây dựng có sử dụng nguồn nhiệt để nung sản phẩm như gạch, xi măng, gốm sứ…đã nâng cấp áp dụng công nghệ tái sử dụng lượng nhiệt thừa thải ra môi trường quay trở lại sử dụng để sấy giảm độ ẩm khi chuyển sang nung về thời gian và nhiên liệu do đã được sấy khô trước…Những biện pháp trên đã góp phần vào việc tiết kiệm năng lượng và tài nguyên không tái tạo. Tuy vậy, những biện pháp trên mặc dù đã được áp dụng và có hiệu quả nhưng việc triển khai rộng để có được hiệu quả toàn diện vẫn còn tùy thuộc nhận thức của các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức và cá nhân trong việc sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trên địa bàn tỉnh.
Trong quá trình thực hành tiết kiệm và sử dụng hiệu quả năng lượng còn gặp một số khó khăn và tồn tại: Nhận thức của các tổ chức và cá nhân, nhất là các doanh nghiệp sử dụng nhiều năng lượng còn hạn chế. Công nghệ và thiết bị của phần lớn các doanh nghiệp còn lạc hậu, cường độ sử dụng năng lượng cao, hiệu suất sử dụng năng lượng thấp. Trong khi đó muốn tiến hành sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả đòi hỏi đầu tư lớn, khả năng này ít phù hợp với doanh nghiệp vừa và nhỏ. Nhân lực về kiểm soát tiết kiệm và sử dụng hiệu quả năng lượng còn thiếu về số lượng yếu về năng lực và chuyên môn. Tuy nhiên, nhìn chung nhận thức về vai trò, ý nghĩa và lợi ích của sử dụng hiệu quả và tiết kiệm năng lượng của đại bộ phận cán bộ, công chức trong các ngành có liên quan, chủ doanh nghiệp và đa số quần chúng nhân dân vẫn còn hạn chế. Cộng đồng các doanh nghiệp phần lớn còn trang bị các  máy móc, thiết bị cũ, công nghệ lạc hậu, tỷ suất vốn đầu tư thấp, nhưng mức tiêu tốn năng lượng cao. Quá trình thẩm định dự án đầu tư các cơ quan quản lý nhà nước chuyên ngành thiếu quan tâm đến việc khuyến khích các cơ sở đầu tư, trang bị máy móc, thiết bị và công nghệ có hiệu suất sử dụng năng lượng cao, tiết kiệm năng lượng v.v… Làm giảm sức cạnh tranh trên thị trường trong nước cũng như quốc tế.
Để từng bước khắc phục những tồn tại và nâng cao nhận thức của các cơ quan quản lý nhà nước, các tổ chức và cá nhân cần áp dụng một số biện pháp phù hợp trong sử dụng tiết kiệm và hiệu quả năng lượng, ngày 04/12/2008 Chủ tịch UBND tỉnh Hải Dương đã ban hành Quyết định số 4566/QĐ - UBND về việc phê duyệt Đề án "Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trên địa bàn Hải Dương giai đoạn 2009 - 2013" (Thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả ban hành kèm theo Quyết định số 79/2006/QĐ - TTg ngày 14/4/2006 của Thủ tướng Chính phủ). Đề án được Sở Khoa học, Công nghệ tham mưu xây dựng và giao cho Trung tâm Ứng dụng tiến bộ khoa học là đơn vị thuộc Sở là đầu mối triển khai thực hiện Đề án.
Qua 5 năm thực hiện Ban chủ nhiệm Đề án đã hoàn thành mục tiêu nội dung và tiến độ Đề án. Đề án đã tiến hành khảo sát 1.113 (năm 2009) và 562 (năm 2013) đơn vị và hộ gia đình về sử dụng năng lượng đã xác định được tiềm năng tiết kiệm năng lượng của một số ngành nghề và doanh nghiệp. Đề án đã tổ chức gần 20 cuộc hội thảo, tập huấn và đăng hàng chục bài, tin trên Báo Hải Dương, Đài Phát thanh và Truyền hình tỉnh, Tạp chí Khoa học và Công nghệ Hải Dương, Trung tâm Thông tin khoa học công nghệ và Tin học và các phương tiện thông tin đại chúng góp phần nâng cao nhận thức về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cho lãnh đạo các doanh nghiệp, cán bộ quản lý năng lượng của một số cơ quan đơn vị, các tổ chức và cá nhân trên địa bàn tỉnh.Đào tạo được 3 cán bộ có đủ năng lực hoạt động trong lĩnh vực tiết kiệm năng lượng, các kiến thức được trang bị phù hợp với tình hình thực tế và công việc, trong đó có 1 cán bộ được đào tạo thành chuyên gia trong nước về tư vấn thực hiện hệ thống quản lý năng lượng ISO: 50001 do tổ chức Phát triển Công nghiệp Liên hợp quốc và Bộ Công Thương tổ chức. Kiểm toán năng lượng cho 27 đơn vị; tư vấn hỗ trợ cho 16 doanh nghiệp và 2 xã xây dựng nông thôn mới thực hiện các giải pháp tiết kiệm năng lượng. Kết quả tính toán hằng năm tiết kiệm được 769,15 tấn dầu tương đương (TOE) tương đương 6.949,44 triệu đồng/năm, các giải pháp đã được các doanh nghiệp thực hiện đều có mức tiết kiệm năng lượng từ 10% - 20%, lợi ích hàng trăm triệu đồng/doanh nghiệp/năm. Nhiều doanh nghiệp đã tự nhân rộng các giải pháp có hiệu quả cao, có doanh nghiệp đã tự sản xuất thiết bị tiết kiệm năng lượng để cung cấp cho các doanh nghiệp khác trên toàn quốc.Tư vấn, hướng dẫn lắp đặt và được hỗ trợ kinh phí của nhà nước, của các doanh nghiệp, kinh phí tự đầu tư đã lắp đặt 100 bình nước nóng năng lượng mặt trời và lắp đặt 2 đèn chiếu sáng năng lượng mặt trời cho 12 đơn vị và 87 hộ gia đình. Qua theo dõi cho thấy thiết bị bình nước nóng năng lượng mặt trời hoạt động ổn định, nhiệt độ của nước trung bình cao hơn nhiệt độ môi trường là 40,8oC, về mùa hè trung bình cao hơn nhiệt độ môi trường 42,38oC, về mùa đông trung bình cao hơn nhiệt độ môi trường 25,6oC. Do hiệu quả của việc sử dụng bình nước nóng năng lượng mặt trời nên đến nay đã trở thành phổ biến của các hộ gia đình. Kết quả khảo sát năm 2009 toàn tỉnh có 2.800 bình đun nước nóng bằng năng lượng mặt trời, tăng lên 23.000 bình vào năm 2012.
Kết quả khảo sát năm 2009 và 2013 cho thấy các doanh nghiệp đã tiết kiệm được 7,19% tổng mức tiêu thụ năng lượng. Xây dựng được 8 mô hình doanh nghiệp sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả trong đó có 1 mô hình chung và 7 mô hình phân theo các ngành để các doanh nghiệp làm căn cứ tham khảo thực hiện. Xây dựng được 4 mô hình cho các hộ gia đình và tổ chức, đây là các mô hình để các hộ gia đình, tổ chức thực hiện nhằm thực hiện tốt Chương trình mục tiêu Quốc gia về sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Bên cạnh đó, tỉnh Hải Dương đã triển khai nghiên cứu áp dụng nhiều giải pháp nhằm sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả như: Đẩy mạnh xây dựng hệ thống Biogas ở nông thôn, thực hiện cơ chế năng xuất xanh, khuyến khích các doanh nghiệp và công đồng dân cư sử dụng bóng đèn tiết kiệm năng lượng, lắp đặt công tơ ba giá và lắp tụ bù công suất phản kháng cho các doanh nghiệp...
Năm 1997 - 1999, Chi cục Tiêu chuẩn - Đo lường - Chất lượng đã thực hiện đề tài "Nghiên cứu áp dụng mô hình hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến trong sản xuất công nghiệp ở Hải Dương" giúp các doanh nghiệp đổi mới quản lý chất lượng, góp phần sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả.
Năm 1999, Sở Công nghiệp (nay là Sở Công Thương) tỉnh Hải Dương chủ trì thực hiện đề tài "Áp dụng lò sấy theo giản đồ Trung Quốc để sấy hành, tỏi, cà rốt", kết quả đã triển khai hoàn chỉnh quy trình công nghệ lò sấy vải thiều và các sản phẩm: hành, tỏi, táo, ớt...nâng cao chất lượng sản phẩm và giảm tiêu tốn nhiên liệu than cho quá trình sấy tới 50% (nếu lò hoạt động hết công suất).
Trong những năm 2000 - 2001, Sở Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã phối hợp với Sở Khoa học, Công nghệ và Môi trường thực hiện dự án "Nghiên cứu, hoàn thiện lò sấy cải tiến gián tiếp và xây dựng mô hình chế biến, bảo quản, tiêu thụ nông sản (hành, tỏi, cà rốt, củ cải, rau gia vị...) nâng cao chất lượng, giảm giá thành sản phẩm phục vụ thị trường tiêu thụ trong và ngoài nước, giảm thiểu độc hại tới sức khỏe con người và môi trường sinh thái", kết quả đã xây dựng thành công quy trình sấy gián tiếp, tiết kiệm năng lượng và đã nhân rộng được 400 lò sấy cải tiến trên địa bàn Hải Dương. Việc thực hiện các đề tài trên tuy đã mang lại hiệu quả sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả cao nhưng chưa toàn diện cũng như chưa nâng cao nhận thức của các cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và cộng đồng dân cư trong việc sử dụng năng lượng tiết kiệm hiệu quả.
Những đề tài, dự án, đề án đã khuyến khích các doanh nghiệp ứng dụng khoa học và công nghệ thân thiện với môi trường vào sản xuất; áp dụng công nghệ, quy trình sản xuất sạch hơn nhằm giảm thiểu chất thải gây hiệu ứng nhà kính; cảm kết sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả, tăng cường sử dụng năng lượng sạch, năng lượng tái tạo; tăng cường xử lý chất thải, phát triển những sản phẩm thân thiện với môi trường.
Đây là những hoạt động hữu ích, nhằm chia sẻ những thuận lợi cũng như khó khăn thách thức của các doanh nghiệp trong quá trình đổi mới công nghệ hướng tới phát triển kinh tế xanh.
Phạm Ninh Hải
Bài đăng trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ Hải Dương số 2/2015

Thêm bình luận


Tin khác

SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỈNH HẢI DƯƠNG

Trưởng Ban biên tập: ThS. Phạm Văn Bình - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Dương

Giấy phép số: 235/GP-BC do Bộ TT&TT cấp ngày 06/05/2008.

Địa chỉ: Số 209 Nguyễn Lương Bằng - TP. Hải Dương - tỉnh Hải Dương.

Website Sử dụng Portal mã nguồn mở Joomla, theo luật GNU/GPL.

Điện thoại: 0320. 3892436 - Fax: 0320.3893912