Những vấn đề chung 2015-06-30 08:20:14

       Ngày 04/12/1873, thực dân Pháp đưa quân đánh chiếm Hải Dương lần thứ nhất nhưng với việc triều đình Huế ký Hòa ước năm 1874 với thực dân Pháp, quân Pháp đã tự động rút khỏi Hải Dương. 10 năm sau vào năm 1883 thực dân Pháp đưa quân trở lại đánh chiếm Hải Dương lần thứ hai và triển khai thực hiện bình định, nhưng phải đến năm 1897 mới hoàn thành công cuộc bình định và bắt tay vào khai thác thuộc địa trên địa bàn Hải Dương.

Cùng với việc đánh chiếm và bình định, thực dân Pháp đã thiết lập được bộ máy cai trị thực dân - phong kiến cấp tỉnh ở Hải Dương. Đứng đấu hệ thống quan lại người Pháp tại đây là viên Công sứ và Phó sứ người Pháp, giúp việc là Tòa Công sứ, Hội đồng hàng tỉnh và các cơ quan chuyên môn giúp cấp tỉnh gọi tên các Sở do người Pháp đứng đầu. Đứng đầu bộ máy hành chính bản sứ là Tổng đốc, có trách nhiệm giúp viên Công sứ Pháp cai trị tỉnh, sau đó là Tri phủ, Tri huyện, Chánh tổng, Lý trưởng.
Ngay khi thực dân Pháp đánh chiếm, nhân dân Hải Dương đã nổi dậy đánh Pháp theo tiếng gọi của chiếu Cần Vương; theo tư tưởng tiến bộ của các sỹ phu yêu nước; theo tư tưởng Dân chủ tư sản...Nhưng tất cả các đều thất bại vì bị đàn áp và dập tắt. Cách mạng Hải Dương lúc này cũng giống như cách mạng Việt Nam, đang rất cần một con đường đấu tranh đúng đắn, khoa học để lãnh đạo.
Với vai trò và ảnh hưởng của hoạt động truyền bá Chủ nghĩa Mác - Lênin về Việt Nam của đồng chí Nguyễn Ái Quốc, tại Hải Dương đã sớm được tiếp xúc với Chủ nghĩa Mác - Lênin và cán bộ của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên (Tổ chức tiền thân của Đảng Cộng sản Việt Nam) về hoạt động và gây dựng phong trào. Những năm 1925-1926, đồng chí Hoàng Quốc Việt đã về Mạo Khê[1]tuyên truyền gây dựng cơ sở cách mạng; ở Thượng Cốc[2]đồng chí Nguyễn Văn Hới là cán bộ Hội Việt Nam cách mạng thanh niên đã vận động và thành lập được Chi hội tại đây; tại Đọ Xá[3]và xóm Cựu Thành[4]đồng chí Trần Cung đã thành lập được Chi hội. Đến giữa năm 1929, ở phần lớn các huyện đã có cơ sở của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên và Chủ nghĩa Mác - Lênin đã đến được tới mọi ngõ ngách của các làng quê trong tỉnh Hải Dương.
Bằng các hoạt động tích cực của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên, cơ sở cách mạng trong toàn tỉnh được gây dựng, các tổ chức Công hội đỏ, Nông hội đỏ được thành lập ở nhiều nơi nhằm tập hợp lực lượng, đấu tranh và tuyên truyền giác ngộ chủ nghĩa Mác trong quần chúng. Nhiều loại tài liệu, sách báo cách mạng được đưa về Hải Dương để tổ chức học tập, tuyên truyền như “Sở giải về chủ nghĩa Mác - Lênin”, “Quảng Châu công xã”, “Ba - Lê công xã”. Đặc biệt, cuốn “Đường kách mệnh” của lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc đã được đưa về Thanh Hà để tuyên truyền học tập.
Chủ nghĩa Mác - Lênin đã thấm nhuần trong mỗi hành động, tinh thần cách mạng của nhân dân Hải Dương, biểu hiện bằng việc đã tổ chức nhiều hoạt động sôi nổi, công khai trong năm 1929 nhằm kỷ niệm ngày thắng lợi của Cách mạng tháng Mười Nga. Ở các huyện Thanh Hà, thị xã Hải Dương, Mạo Khê... cờ búa liềm được treo ở nhiều nơi, truyền đơn được rải, áp phích được dán ở những nơi công cộng nhằm cổ vũ tinh thần cách mạng các tầng lớp nhân dân, gây được tiếng vang, cơ sở cách mạng củng cố vững chắc. Từ thực tế đòi hỏi cần thiết có một tổ chức đảng thống nhất lãnh đạo cách mạng trong toàn tỉnh.
Cuối tháng 2/1930, đồng chí Nguyễn Văn Cừ đã thành lập Chi bộ Đảng tại khu mỏ than Mạo Khê; tháng 3/1930, đồng chí Trần Cung thành lập Chi bộ Đảng tại Đọ Xá (Chí Linh). Với sự ra đời của 2 chi bộ Đảng đầu tiên, đánh dấu bước ngoặt quan trọng và sự phát triển không ngừng của cách mạng Hải Dương. Nguyên nhân sâu sa của sự phát triển đó là do Chủ nghĩa Mác - Lê nin sớm được tuyên truyền, phát triển và giác ngộ trong nhân dân.
Để tiếp tục tuyên truyền và phát triển chủ nghĩa Mác - Lênin sâu rộng hơn nữa, Chi bộ Đảng ở Mạo Khê đã ra tờ báo Mỏ than để tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin, giới thiệu về ý nghĩa việc thành lập Đảng Cộng sản Việt Nam, giác ngộ và động viên giai cấp công nhân đấu tranh. Chi bộ Đảng ở Đọ Xá tiến hành rải truyền đơn, kêu gọi nông dân đấu tranh đòi ruộng đất, chống sưu cao, thuế nặng, hưởng ứng phong trào đấu tranh Xô Viết - Nghệ Tĩnh... Khí thế đấu tranh cách mạng của quần chúng công - nông phát triển mạnh mẽ, kẻ thù điên cuồng khủng bố đàn áp, dẫn đến cách mạng Hải Dương tạm thời lắng xuống.
Cách mạng tạm thời lắng xuống không có nghĩa là chủ nghĩa Mác - Lênin không tiếp tục được vận động, tuyên truyền. Năm 1933, đồng chí Nguyễn Lương Bằng là cán bộ của Đảng đã vượt được ngục và về Hải Dương bắt liên lạc, gây dựng lại phong trào cách mạng. Tại Ấp Dọn (Bình Giang), đồng chí đã tuyên truyền chủ nghĩa Mác - Lênin, in báo Công nông và gửi truyền đơn cách mạng đi nhiều nơi, móc nối các cơ sở cách mạng, duy trì hoạt động cách mạng trên quê hương Hải Dương.
Trước chuyển biến của tình hình cách mạng những năm 1936, được sự giúp đỡ của Xứ ủy Bắc Kỳ, cách mạng Hải Dương có cơ sở để phục hồi và phát triển. Đồng chí Lê Thanh Nghị được cử về Hải Dương làm công tác xây dựng Đảng, gây dựng lại phong trào cách mạng. Sau thời gian tuyên truyền chủ nghĩa Mác, giác ngộ cách mạng cho đội ngũ thợ thuyền và nhân dân, tháng 8/1938, đồng chí đã chủ trì thành lập 3 chi bộ Đảng là: Chi bộ Đảng Nhà máy Nước Ninh Giang, chi bộ Đảng thị xã Hải Dương và chi bộ Đảng xã Cổ Am[5]. Tiếp sau đó, với ảnh hưởng của phong trào cách mạng, tháng 5/1940 Chi bộ Đảng Tạ Xá[6]được thành lập, trở thành cơ sở hoạt động quan trọng của Liên Tỉnh ủy B.
Trước đòi hỏi của phong trào trong tỉnh phải có sự lãnh đạo thống nhất, ngày 10/6/1940, Hội nghị thành lập Ban Tỉnh uỷ lâm thời Hải Dương (sau được lấy làm ngày thành lập Đảng bộ tỉnh Hải Dương) đã diễn ra tại nhà cụ Lê Thị Thạnh ở Tạ Xá. Sự kiện này đánh dấu bước trưởng thành và phát triển về chất của phong trào cách mạng Hải Dương, là thành quả của sự thấm nhuần chủ nghĩa Mác - Lênin và các chủ trương, đường lối của Đảng Cộng sản Việt Nam trong cán bộ, đảng viên và nhân dân.
Trải qua 15 năm kiên trì, gian khổ, tuyên truyền, vận động, gây dựng, giữ gìn và phát triển, chủ nghĩa Mác - Lê nin đã đi vào nhận thức của nhân dân và phong trào cách mạng Hải Dương từ những hiểu biết ban đầu, đơn sơ rồi thấm đẫm vào từng ý chí, hành động cách mạng để đưa đến thành lập được Đảng bộ tỉnh Hải Dương (1940) - tổ chức Đảng cấp tỉnh, góp phần lãnh đạo phong trào cách mạng Hải Dương. Đến nay, qua mấy thập kỷ  phát triển, chủ nghĩa Mác - Lênin vẫn tiếp tục khẳng định được vai trò, vị thế là hệ tư tưởng không thể thay thế trong quá trình lãnh đạo phong trào cách mạng Hải Dương và cách mạng Việt Nam giành hết thắng lợi này đến thắng lợi khác./.
Phạm Xuân Thăng
Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy
Trưởng ban Tuyên giáo Tỉnh ủy Hải Dương
Bài đăng trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ số 3/2015
 
 
 
 

[1]Khi đó, Mạo Khê thuộc Hải Dương
[2]Thuộc Gia Khánh, Gia Lộc
[3]Thuộc Hoàng Tân, Chí Linh
[4]Thuộc thị xã Hải Dương
[5]Lúc này, xã Cổ Am thuộc huyện Vĩnh Bảo, tỉnh Hải Dương.
[6]Xã Hợp Tiến, huyện Nam Sách.

Thêm bình luận


Tin khác

SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỈNH HẢI DƯƠNG

Trưởng Ban biên tập: ThS. Phạm Văn Bình - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Dương

Giấy phép số: 235/GP-BC do Bộ TT&TT cấp ngày 06/05/2008.

Địa chỉ: Số 209 Nguyễn Lương Bằng - TP. Hải Dương - tỉnh Hải Dương.

Website Sử dụng Portal mã nguồn mở Joomla, theo luật GNU/GPL.

Điện thoại: 0320. 3892436 - Fax: 0320.3893912