Khoa học và Công nghệ 2015-06-30 09:21:16

Tỉnh Hải Dương có diện tích trồng lạc khoảng 1.300 ha/năm, tập trung chủ yếu ở các huyện: Kinh Môn, Nam Sách, Gia Lộc, Tứ Kỳ và thị xã Chí Linh, với các giống lạc phổ biến như TH 116, L 32, L 24, LĐN - 01, LĐN - 02.

Ngoài ra, một số hộ vùng bãi ven sông của huyện Tứ Kỳ vẫn lưu giữ giống lạc đỏ 3 nhân, vốn là giống lạc bản địa của địa phương, để đưa vào sản xuất với diện tích trên 20 ha/năm. Đây là giống lạc chất lượng ngon, tỷ lệ quả 3 nhân cao và cho thời gian bảo quản lâu, phù hợp với thị hiếu tiêu dùng và thích hợp để sản xuất hàng hóa. Song, do quá trình nông dân tự để giống bằng kinh nghiệm dân gian đã làm cho giống bị thoái hoá, tỷ lệ quả 3 hạt giảm, mức độ nhiễm sâu bệnh nặng đặc biệt là bệnh héo xanh. Để khôi phục những đặc tính quý hiếm của giống lạc đỏ ba nhân, Trung tâm Khảo nghiệm Giống cây trồng Hải Dương đã đề xuất và thực hiện đề tài: Nghiên cứu, phục tráng và phát triển giống lạc đỏ 3 nhân nhằm duy trì chất lượng, nâng cao năng suất trên một số địa bàn tỉnh Hải Dương“.
Thực hiện đề tài trên, ngay trong vụ xuân năm 2012, Trung tâm Khảo nghiệm Giống cây trồng tỉnh Hải Dương đã lựa chọn 32 kg lạc giống trồng tại xã Nguyên Giáp, huyện Tứ Kỳ để làm vật liệu khởi đầu cho công tác phục tráng và trồng trên diện tích 4 sào ngay tại cánh đồng của Trung tâm Khảo nghiệm giống cây trồng. Qua kết quả nghiên cứu trong năm 2012 đã xác định được 26 tính trạng của giống lạc đỏ 3 nhân. Cụ thể như sau: Lạc đỏ ba nhân có dạng thân nửa đứng; thân chính đứng; các cành bên đầu cành cong; các yếu tố ở mức độ trung bình gồm: phân cành cấp 1, thời gian sinh trưởng, kích cỡ lá chét, màu sắc lá chét; quy luật ra hoa liên tục; chùm tia quả phức tạp; eo quả nông; bề mặt quả nhẵn; số hạt/quả nhiều; mỏ quả không rõ; dạng mỏ quả cong; vỏ hạt một màu; màu vỏ hạt đỏ; dạng hạt hình trụ; khối lượng 100 hạt thấp. Giống lạc đỏ 3 nhân không có khả năng kháng các bệnh: đốm đen, gỉ sắt, héo xanh vi khuẩn, thối đen cổ rễ, thối trắng thân, hàm lượng Protein 17,925%, hàm lượng Lipit 49,87%.
Quá trình theo dõi cho thấy ruộng vật liệu khởi đầu có độ thuần đồng ruộng chưa cao. Như vậy, nguyên nhân thoái hoá là do giống đã trồng lâu không được chọn lọc nên độ thuần giảm do lẫn tạp, các tính trạng đặc trưng bị phân ly, các yếu tố cấu thành năng suất như số quả/cây, tỷ lệ quả 3 hạt bị phân ly và giảm đồng thời có sự chênh lệch lớn giữa các cá thể, một số tính trạng quan sát được bằng mắt như màu sắc thân, màu sắc hoa, vỏ hạt, vỏ quả, gân quả cũng phân ly; tỷ lệ nhiễm một số các bệnh hại chính cao, đặc biệt là bệnh thối trắng thân, làm thối quả đã làm giảm năng suất. Vì thế hướng phục tráng của đề tài là chọn thuần các tính trạng bị phân ly, chọn dòng sạch bệnh, tăng tỷ lệ quả từ 3 hạt trở lên.
Để phục tráng thành công, trong năm 2012, Trung tâm đã lựa chọn được 150 dòng G 0 từ ruộng sản xuất vật liệu, tiến hành gieo trồng rồi đánh giá tuyển chọn dòng G 1 với kết quả lựa chọn được 37 dòng đạt quy chuẩn quốc gia về chất lượng giống cây trồng để  tiếp tục nghiên cứu trong năm 2013. Năm 2013, đã nghiên cứu và lựa chọn được 27 dòng G 2 để sản xuất giống siêu nguyên chủng. Kết quả đánh giá và kiểm nghiệm của Trung tâm Khảo nghiệm giống, sản phẩm cây trồng quốc gia đã chứng nhận Lô giống có chất lượng phù hợp quy chuẩn QCVN 01 - 48: 2011/BNNPTNT do Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn ban hành ngày 24/6/2011 (cấp giống siêu nguyên chủng), mã hiệu lô giống: 320.02.L.SNC.X13.009, với khối lượng lô giống 387 kg.  
Từ kết quả nghiên cứu trên, vụ xuân năm 2014, Trung tâm Khảo nghiệm giống cây trồng đã xây dựng mô hình trình diễn giống lạc đỏ 3 nhân đã được phục tráng tại xã Nguyên Giáp (huyện Tứ Kỳ) và xã Duy Tân (huyện Kinh Môn) với diện tích 10 ha. Lạc giống nguyên chủng do Trung tâm Khảo nghiệm giống cây trồng cấp phát cho các hộ nông dân, được gieo từ ngày 23 - 26/2/2014. Các hộ trồng lạc áp dụng quy trình kỹ thuật của Trung tâm Khảo nghiệm giống cây trồng chuyển giao, lượng phân bón cho mỗi sào gồm: 20 kg lân, 3 kg đạm u rê, 3 kg kali clorua và 20 kg vôi bột; bón phân 3 lần kết hợp với vun xới, làm cỏ cho cây. Kết quả theo dõi tình hình sinh trưởng, phát triển của giống lạc đỏ 3 nhân cho thấy: Cây lạc phát triển tốt, chiều cao trung bình đạt 42,8 cm; nhiễm nhẹ một số bệnh hại so với giống lạc cũ tại địa phương, cụ thể là: bệnh thối đen cổ rễ giảm 4,2%, bệnh thối trắng thân giảm 9,4%, bệnh héo xanh giảm 1,6%. Lạc đỏ 3 nhân có số quả chắc trung bình đạt 10 quả/cây (xã Duy Tân) và 15 quả/cây (xã Nguyên Giáp). Tỷ lệ quả từ 3 - 4 hạt đạt trên 73%. Năng suất quả tươi đạt trên 48 tạ/ha (xã Duy Tân) và 55,6 tạ/ha (xã Nguyên Giáp).  Năng suất của giống lạc đỏ 3 nhân cao hơn so với giống đối chứng là TH 116 và cao hơn 25% so với giống lạc đỏ địa phương chưa phục tráng.
Ông Bùi Hữu Thắng, Chủ nhiệm Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp xã Nguyên Giáp cho biết: Trước đây, nông dân xã Nguyên Giáp trồng các giống lạc 2 nhân, lạc Thái Bình là chủ yếu, cây lạc dễ bị thoái hóa, nứt quả, thối thân, nảy mầm, tỉ lệ quả lép và non nhiều nên năng suất không cao. Từ năm 2014, Trung tâm Khảo nghiệm đưa giống lạc mới được phục tráng về đồng đất Nguyên Giáp đã có những thay đổi lớn: quả chín đều, ít bị lép, năng suất tăng và giá bán cũng cao hơn. Hiện nông dân bán tại ruộng là 18.000 đồng/kg, mỗi sào cũng cho thu nhập trên 3 triệu đồng. Thương lái ở nhiều nơi như Hải Phòng, Thái Bình thường xuyên tìm mua giống lạc đỏ này. Hiện, nông dân Nguyên Giáp đang duy trì và nhân rộng giống lạc đỏ 3 nhân đã được phục tráng vào sản xuất.
Kết quả nghiên cứu và phục tráng thành công giống lạc đỏ ba nhân có ý nghĩa quan trọng trong việc duy trì và bảo tồn nguồn gen giống cây trồng quý hiếm của tỉnh Hải Dương. Tạo nguồn giống nguyên chủng sạch bệnh, năng suất cao, chất lượng tốt đóng góp vào cơ cấu cây trồng của địa phương. Trong thời gian tiếp theo, Trung tâm Khảo nghiệm giống cây trồng Hải Dương tiếp tục sản xuất nguồn giống lạc đỏ ba nhân nguyên chủng để duy trì giống và cung cấp nguồn giống phục vụ sản xuất của nhân dân.
Lê Bẩy - Anh Nguyên
Bài đăng trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ Hải Dương số 3/2015

Thêm bình luận


Tin khác

SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỈNH HẢI DƯƠNG

Trưởng Ban biên tập: ThS. Phạm Văn Bình - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Dương

Giấy phép số: 235/GP-BC do Bộ TT&TT cấp ngày 06/05/2008.

Địa chỉ: Số 209 Nguyễn Lương Bằng - TP. Hải Dương - tỉnh Hải Dương.

Website Sử dụng Portal mã nguồn mở Joomla, theo luật GNU/GPL.

Điện thoại: 0320. 3892436 - Fax: 0320.3893912