Khoa học quản lý 2015-08-26 04:10:05

       Trong thời gian gần đây, các Trung tâm Nghiên cứu Khí hậu của các nước phát triển trên thế giới đều nhận định hiện tượng Elnino đã khởi phát từ cuối năm 2014 và chính thức xuất hiện vào các tháng đầu mùa hè năm 2015. Mặc dù được dự báo là một Elnino có cường độ yếu đến trung bình nhưng có thể kéo dài đến cuối năm 2015. Về tác động của Elnino đến thời tiết nước ta cho thấy: Bão và áp thấp nhiệt đới xuất hiện trên biển Đông ít hơn hoặc xấp xỉ trung bình nhiều năm (TBNN). Tuy nhiên và đáng lưu ý là bão thường mạnh và hiếm gặp như Elnino năm 1997 có bão Linda, Elnino năm 2009 có cơn bão Ketsana đã gây thiệt hại lớn về người và tài sản ở Nam Bộ, Trung Bộ nước ta.

Theo thống kê hầu hết ở các thời kỳ ảnh hưởng của Elnino nước ta đều thiếu hụt về lượng mưa so với TBNN. Ngoài ra trong những năm Elnino, một số kỷ lục về lượng mưa lớn nhất trong 24 giờ (tức là lượng mưa lớn nhất trong thời đoạn ngắn) và số tháng liên tục thiếu hụt lượng mưa ở một số nơi đã ghi nhận.
Do ảnh hưởng của Elnino, nhiệt độ trung bình tháng ở hầu hết các vùng trong cả nước có xu hướng cao hơn TBNN và xuất hiện nhiều hơn các kỷ lục về nắng nóng so với những năm không bị ảnh hưởng. Lượng dòng chảy tháng nhỏ nhất ở hầu hết các sông suối. Qua thống kê trên địa bàn tỉnh ta thì thời gian gần đây đã xuất hiện nhiều hiện tượng thời tiết cực đoan như: 4 đợt nắng nóng gay gắt kéo dài xuất hiện vào cuối tháng 5, đầu tháng 6, cuối tháng 6, đầu tháng 7 với nền nhiệt độ cao nhất là 38,80C (ngày 1/7). Đợt mưa lớn diện rộng do ảnh hưởng của hoàn lưu bão số 1 (vào ngày 24,25/6) trên khắp các địa phương của tỉnh với lượng mưa phổ biến từ 100 - 200 mm. Nơi có lượng lớn nhất là huyện Bình Giang là 276 mm.
Đánh giá diễn biến bước đầu của hiện tượng Elnino, kết hợp phân tích các kết quả dự báo và tương tự hoàn lưu quy mô lớn có thể cho ta thấy xu thế tình hình thời tiết thủy văn trong những tháng còn lại của mùa mưa, bão, lũ và các tháng Thu Đông năm 2015 được khái quát như sau:
1. Khí tượng:  
- Bão và áp thấp nhiệt đới (ATNĐ): Khu vực Hải Dương có thể chịu ảnh hưởng từ 1 - 2 cơn bão hoặc ATNĐ, tập trung chủ yếu vào tháng 8,9. Cần đề phòng có bão mạnh và bão xuất hiện muộn di chuyển không theo quy luật.
- Nhiệt độ:Nền nhiệt độ từ tháng 8 - 12/2015 ở mức xấp xỉ hoặc cao hơn TBNN. Cụ thể từng tháng như sau:
* Tháng 8, xấp xỉ TBNN (TBNN 28,4oC).
* Tháng 9, xấp xỉ TBNN (TBNN 27,2oC).
* Tháng 10, xấp xỉ hoặc cao hơn TBNN (TBNN 24,7oC).
* Tháng 11, xấp xỉ hoặc cao hơn TBNN (TBNN 22,1oC).
* Tháng 12, xấp xỉ TBNN (TBNN 17,8oC).
Trong tháng 8 vẫn còn có thể xuất hiện từ 1 - 2 đợt nắng nóng, tuy nhiên ít gay gắt và không kéo dài. Nhiệt độ cao nhất tuyệt đối ở mức 35,50C - 37,50C.
- Mưa: Tổng lượng mưa các tháng ở mức xấp xỉ hoặc ít hơn TBNN. Mùa mưa có thể kết thúc sớm hơn bình thường khoảng cuối tháng 9, đầu tháng 10. Cần đề phòng dông, lốc, mưa đá kèm theo gió giật mạnh, xảy ra vào thời kỳ giao mùa, các đợt mưa lớn trên diện rộng gây úng ngập cục bộ.
* Tháng 8, nhiều hơn TBNN (TBNN 282 mm).
* Tháng 9, xấp xỉ  hoặc ít hơn TBNN (TBNN 203,2 mm).
* Tháng 10, xấp xỉ TBNN(TBNN 129,3 mm).
* Tháng 11, xấp xỉ hoặc ít TBNN(TBNN 53,6 mm).
* Tháng 12, xấp xỉ TBNN(TBNN 20,4 mm).
2. Thủy văn:
- Đỉnh lũ: Trên sông Hồng đỉnh lũ năm thấp hơn đỉnh lũ TBNN ở dưới mức báo động I và cao hơn đỉnh lũ năm 2014 tại Hà Nội đỉnh lũ cao nhất năm ở mức 7 - 7,5 m (TBNN 10,98 m ).
- Trên sông Thái Bình tại Phả Lại, đỉnh lũ cao nhất năm có khả năng ở mức từ 4,2 - 4,5 m, thấp hơn đỉnh lũ TBNN (TBNN 5,56 m). Thời gian xuất hiện đỉnh lũ vào tháng 8.
- Trên sông Luộc tại Bến Trại, đỉnh lũ cao nhất năm có khả năng ở mức xấp xỉ báo động II: 3,4 - 3,6 m (BĐ II 3,6 m).
- Sông Gùa tại Bá Nha, đỉnh triều cao nhất năm có khả năng ở mức báo động II: 2,4 - 2,5 m (BĐ II 2,4 m).
- Ảnh hưởng của thủy triều: Các sông hạ lưu của tỉnh như: Sông Kinh Môn, sông Gùa, sông Rạng cần đề phòng nước dâng khi có bão đổ bộ vào vùng biển Quảng Ninh - Hải Phòng kết hợp với triều cường, tập trung vào tháng 8,9. Độ cao nước dâng trung bình từ 0,4 - 0,6 m, lớn nhất có thể từ 1 - 1,1 m.
Diễn biến thời tiết thủy văn các tháng còn lại của năm 2015 tại Hải Dương khả năng diễn ra không quá khắc nghiệt so với TBNN. Xu thế nhiệt ở mức xấp xỉ hoặc cao hơn TBNN; Mưa tập trung vào tháng 8,9, tổng lượng mưa ở mức xấp xỉ hoặc ít hơn TBNN. Do biến đổi khí hậu những hiện tượng thời tiết thủy văn xảy ra không còn theo quy luật, thay vào đó là những hiện tượng thời tiết cực đoan diễn ra phức tạp và khó lường, tăng về số lượng, mạnh về cường độ, những hiện tượng như mưa lớn, gió mạnh sẽ xảy ra xen kẽ nhau.Cần đề phòng dông, tố, lốc, mưa đá xảy ra vào các thời kỳ giao mùa và những trận mưa lớn diện rộng có thể xuất hiện gây úng ngập cục bộ. Với sự trở lại của hiện tượng Elnino thì vụ Đông Xuân tới đây (2015 - 2016) sẽ ít mưa và là vụ Đông Xuân ấm. Tình hình thời tiết thủy văn còn diến biến phức tạp, cần theo dõi sát các bản tin dự báo hàng tuần, hàng tháng.
Nguyễn Văn Hoạch
Bài đăng trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ Hải Dương số 4/2015

Thêm bình luận


Tin khác

SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỈNH HẢI DƯƠNG

Trưởng Ban biên tập: ThS. Phạm Văn Bình - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Dương

Giấy phép số: 235/GP-BC do Bộ TT&TT cấp ngày 06/05/2008.

Địa chỉ: Số 209 Nguyễn Lương Bằng - TP. Hải Dương - tỉnh Hải Dương.

Website Sử dụng Portal mã nguồn mở Joomla, theo luật GNU/GPL.

Điện thoại: 0320. 3892436 - Fax: 0320.3893912