Những vấn đề chung 2015-08-26 03:40:55

         Đã nhiều lần tôi dừng chân dưới gốc cây quéo cổ thụ và cây cọ cao hàng chục mét trong khuôn viên ngôi nhà số 12, phố Nguyễn Du. Cho đến năm 2012, nơi đây vẫn là Thư viện tỉnh Hải Dương mà trước Cách mạng Tháng Tám năm 1945 có tên là Séc ta. Chính ở nơi này, đã ghi nhận một sự kiện trong cuộc Tổng khởi nghĩa Cách mạng Tháng Tám năm 1945 của thị xã Hải Dương lúc bấy giờ.

Đấy là vào buổi chiều ngày 17/8/1945, Chi bộ đảng thị xã do đồng chí Bí thư Đỗ Văn Thanh đã triệu tập phiên họp mở rộng và được nghe thông tin về tình hình thế giới, trong nước, tinh thần tổng khởi nghĩa của Trung ương và sự chỉ đạo của Tỉnh uỷ vừa họp ở Đông Thôn (Thanh Miện). Giữa lúc không khí cách mạng đang sôi sục thì nhận được tin huyện Cẩm Giàng, vừa khởi nghĩa giành thắng lợi. Một thông tin quan trọng nữa là tổ chức thanh niên Đại Việt ở thị xã sẽ mít tinh, tuần hành để ủng hộ chính phủ Trần Trọng Kim đang cơn hấp hối. Thời cơ đã đến rồi, chi bộ đảng đã nắm lấy thời cơ, biến cuộc tuần hành của thanh niên Phan Anh thành cuộc diễu hành biểu dương lực lượng giành chính quyền trong thị xã. Một kế hoạch chi tiết từ chuẩn bị lực lượng, đến cơ sở vật chất như cờ, phù hiệu, băng khẩu hiệu...đến nội dung mít tinh, bảo vệ...tất cả chỉ còn đợi đến 20 giờ đồng hồ thực hiện.
15 giờ, chiều 17/8/1945, đoàn diễu hành do tổ chức Phan Anh đã tập trung trước cổng Thư viện tỉnh (cũ) và bắt đầu đi về hướng Ngã tư Đông Thị. Nhưng những người tổ chức ra cuộc tuần hành này không thể biết trong đoàn người đó đã có nhiều lực lượng nòng cốt của Việt Minh. Đoàn người cứ thế bước đi. Khi tới gần Dinh Tổng đốc (Ủy ban nhân dân tỉnh bây giờ) thì tại số nhà 60 (cũ - chủ nhân là ông Thăng, một người cảm tình cách mạng) đã mở tung cánh cửa, súng báo hiệu vang lên, đoàn biểu tình dừng lại. Một cán bộ Việt Minh đi tới hạ lá cờ quẻ li do một tên Đại Việt cầm đi đầu vứt xuống đường và giương cao cờ đỏ sao vàng lên. Cùng lúc, những Việt Minh ngực đeo huy hiệu nền đỏ sao vàng mang vũ khí, dàn hàng ngang dẫn đầu đoàn biểu tình. Rất nhanh, những huy hiệu cách mạng từ đâu cũng được đeo lên ngực những quần chúng. Đoàn người đi đến đâu cũng được nhân dân hai bên đường chào đón, hô vang khẩu hiệu “ủng hộ Việt Minh”, “Việt Minh muôn năm” và xuống đường tham gia. Trước sự việc quá bất ngờ và cao trào cách mạng của ta, bọn tay sai thân Nhật cũng như bộ máy tổ chức thanh niên Phan Anh đều hoảng sợ. Chính quyền cũ lúc đó gồm cảnh sát, quân đội …cũng không kịp phản ứng. Đoàn diễu hành rẽ qua phố Trí Tri (nay là phố Nguyễn Văn Tố), rồi tuần hành tiếp đến phố Đông Quan (tức phố Bắc Sơn), qua phố Hàng Bạc (nay là phố Đồng Xuân, Tuy An) rồi Đông Thuần (phố Tuy Hoà), Ngã sáu...Đoàn người đi tới đâu là được các tầng lớp nhân dân ra đón chào, nhập cuộc. Những lá cờ quẻ li treo trước nhà hai bên phố đã được thay bằng cờ đỏ sao vàng. Tiếp theo, đoàn diễu hành đi qua Sở Rượu, Trại lính Nhật (đóng ở trường Con gái - trường Tiểu học Bạch Đằng bây giờ), qua Bộ chỉ huy quân đội Nhật đóng ở nhà Chánh Mực (Bưu điện tỉnh ngày nay). Trước khí thế cách mạng của quần chúng đang lên, bọn lính Nhật cũng “án binh bất động”. Cứ thế, đoàn diễu hành dừng chân ở Vườn hoa Bảo Đại (sau đổi là Độc Lập - trước Bách hoá Tổng hợp bây giờ). Tại đây, ông Bạch Năng Thi, một đại biểu của lãnh đạo Việt Minh đứng trên cổng vườn hoa dõng dạc tuyên truyền về 10 chính sách của Mặt trận Việt Minh, tuyên bố xoá bỏ chính quyền của tay sai Nhật - Pháp, thành lập chính quyền cách mạng. Cuộc diễu hành đã mở ra một trang sử mới với thị xã Hải Dương trước đây và thành phố Hải Dương ngày nay. Uỷ ban hành chính lâm thời được thành lập do nhà giáo yêu nước Bạch Năng Thi làm Chủ tịch. Dưới sự lãnh đạo của Tỉnh uỷ và Chi bộ đảng, chính quyền bắt tay ngay vào nhiệm vụ mới xây dựng lực lượng vũ trang, tổ chức chính quyền, giải quyết những vấn đề cấp bách, lãnh đạo nhân dân thực hiện lời kêu gọi của Chủ tịch Hồ Chí Minh "diệt giặc đói, giặc dốt và giặc ngoại xâm"...
Bẩy mươi năm sau, đi theo dấu chân của đoàn diễu hành xưa, đứng trên những toà nhà cao tầng, phóng tầm mắt ra bốn phương tám hướng, thấy thành phố bây giờ so với thị xã của ngày đầu khởi nghĩa đã lớn - mạnh - giàu - đẹp lên gấp trăm ngàn lần. Tiếp bước và phát huy truyền thống hào hùng ấy, thành phố đang từng bước vươn tới mục tiêu cao hơn: Thành phố loại I trước năm 2020.
Nguyễn Thế Trường
Bài đăng trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ số 4/2015
 
 
 

Thêm bình luận


Tin khác

SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỈNH HẢI DƯƠNG

Trưởng Ban biên tập: ThS. Phạm Văn Bình - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Dương

Giấy phép số: 235/GP-BC do Bộ TT&TT cấp ngày 06/05/2008.

Địa chỉ: Số 209 Nguyễn Lương Bằng - TP. Hải Dương - tỉnh Hải Dương.

Website Sử dụng Portal mã nguồn mở Joomla, theo luật GNU/GPL.

Điện thoại: 0320. 3892436 - Fax: 0320.3893912