TẠP CHÍ KH&CN
Xem Tạp chí   
Thành viên



Thống kê truy cập
Số lượt truy cập: : 9328976
Đang trực tuyến: 168 khách 
Một số phương pháp và kinh nghiệm trong bảo quản hiện vật khảo cổ học tại Bảo tàng Hải Dương
Xem kết quả: / 2
Bình thườngTuyệt vời 
Tạp chí số 4/2009 - Khoa học công nghệ
Đăng bởi: CN. Phạm Ninh Hải   
Thứ năm, 10 Tháng 9 2009 15:09
Anh_sungBảo tàng Hải Dương hiện đang lưu giữ trên 42.000 tài liệu hiện vật, 2/3 trong số đó là hiện vật khảo cổ được khảo sát và khai quật trên địa bàn tỉnh. Với số lượng hiện vật như vậy, việc tổ chức bảo quản đảm bảo kỹ thuật, mỹ thuật để hiện vật trường tồn cùng lịch sử là vấn đề không đơn giản. Qua quá tình lưu giữ, bảo quản hiện vật nhiều năm qua chúng tôi đã áp dụng một số phương pháp và kinh nghiệm kinh nghiệm bảo quản hiện vật sau đây:

* Đối với hiện vật là vải sợi:
Hiện vật là các loại quần áo, vải vóc được khai quật trong các mộ cổ. Do các loại mộ có xác ướp thường bị xâm hại trước khi được nghiên cứu khai quật cho nên hiện vật trong mộ đều đã bị phá huỷ ít nhiều Phần lớn loại hiện vật này đã ệi mủn hoặc biến mầu ngay trong quá trình khai quật, rất khó khăn cho việc bảo quản lâu dài. Với loại hiện vật này cần phải giặt sạch sẽ, phơi khô trong nắng nhẹ. Tuyệt đối không dùng bàn là là phẳng, không gấp mà để vào trong hòm theo kiểu rải thẳng, sau để nơi khô ráo, định kỳ đem phơi chỗ râm mát.
* Hiện vật là kim loại:
Là những vũ khí, đồ dùng sinh hoạt bằng đồng, sắt được chôn theo mộ táng, hoặc được phát hiện tại các khu hang động, lòng sông, như súng thần công, các loại rìu đồng, mũi tên đồng, tiền cổ, vật dụng sinh hoạt bằng kim loại....Các loại hiện vật này trước khi bảo quản cần được làm sạch gỉ, sau đó rửa sạch bằng nước mềm, tiếp tục rửa sạch bằng nước chanh và nước sôi, để khô, sau đó tráng bằng hoá chất chuyên dụng và để nơi khô ráo, tránh bụi, định kỳ khoảng sáu tháng đến một năm bảo quản lại.
* Hiện vật chất liệu gốm sứ:
Bảo tàng Hải Dương hiện đang lưu giữ một khối lượng lớn hiện vật gốm sứ, đó là những hiện vật được phát hiện trong các cuộc khai quật mộ cổ và các di tích gốm cổ. Đặc biệt năm 2000 Bảo tàng Hải Dương được tiếp nhận 5.561 cổ vật gốm khai quật tại tàu đắm tại Cù Lao Chàm. Đối với loại hiện vật này đều được lau rửa sạch, phân loại theo loại hình và địa điểm khai quật, sau đó xếp trong tủ kính hoặc giá gỗ để nơi khô ráo. Những loại sưu tập gốm nói chung, đặc biệt sưu tập gốm Cù Lao Chàm là những hiện vật quý, có quá trình ngâm trong nước biển mặn hàng trăm năm, có số lượng lớn, chưa có điều kiện trưng bầy giới thiệu nên sau khi kiểm kê phân loại xong lại phải đóng vào hòm có lót giấy chống ẩm, chống vỡ, để nơi khô ráo, tránh nắng chiếu trực tiếp.
Một vấn đề cần lưu ý, đó là các di tích gốm khi đã được khai quật trên địa bàn Hải Dương cần được bảo vệ để giới thiệu, như: Di tích gốm Chu Đậu, làng Cậy, Hợp Lễ....Những di tích gốm này có giá trị về nhiều mặt, nhất là về phương diện khảo cổ học, vì đó là những bằng chứng sống của một nghề cổ truyền đã tồn tại nhiều thế kỷ, rất cần trong việc nghiên cứu và giới thiệu cho khách tham quan du lịch. Thực tế, các di tích gốm sau nhiều thế kỷ bị vùi lấp, một khi được khai quật thì phải chịu sự tác động mạnh mẽ của thời tiết, thiên tai và con người nên việc lưu giữ, bảo quản gặp rất nhiều khó khăn. Trong những năm qua, Bảo tàng Hải Dương đã đầu tư kinh phí mua hai khu đất là di tích lò gốm cổ ở làng Cậy và khu di tích gốm ở Chu Đậu, nhưng đến nay do khách quan, công tác bảo quản được giao lại cho cấp xã quản lý và giới thiệu nên về mặt nào đó giá trị khoa học chưa thực sự được phát huy.
* Hiện vật chất liệu tre, gỗ:
Hải Dương là vùng đất được con người cư trú sớm, tình từ cuối thời đại đồ đá đ?n nay. Trong quá trình khai quật, nghiên cứu trên địa bàn tỉnh đã phát hiện hàng loạt các loại mộ cổ phong phú và đa dạng như phát hiện mộ táng bè bằng tre tươi ở xã Ngô Quyền (Thanh Miện) và xã Cẩm Khê (Cẩm Giàng); mộ táng bằng vỏ ốc và đất sét ở xã Tứ Minh (Cẩm Giàng) có chôn theo đồ gốm; mộ Hán xây bằng gạch, mộ thuyền bằng thân cây khoét rỗng, mộ cũi gỗ, mộ quách gỗ; mộ hợp chất kiểu trong quan ngoài quách....
Việc bảo quản các loại mộ bằng gỗ và tre trong điều kiện chiến tranh ác liệt và thời tiết khắc nghiệt trong những năm trước đây là vô cùng phức tạp, không thể lưu giữ, bảo quản được. Đối với loại mộ bằng gỗ thì sau khi đem về Bảo tàng tỉnh một thời gian, do không có điều kiện xử lý bảo quản đã bị than hoá hoặc tự phân huỷ vỡ vụn. Việc không lưu giữ, bảo quản được những tài liệu và tiêu bản quý này để giúp cho công tác nghiên cứu phong tục mai táng của cư dân Việt cổ trên đất Hải Dương là điều đáng tiếc.
Từ năm 2000 loại mộ thuyền bằng thân cây khoét rỗng được Bảo tàng xử lý bằng cách ngâm trong bể nước sạch, từ hai đến ba tháng thay nước 1 lần. Tuy thế, với phương pháp thủ công này chỉ có thể giữ hiện vật ở trạng thái như nằm trong lòng đất ẩm ướt, không bị khô tách nhưng không bảo quản lâu dài được và điều quan trọng là không thể trưng bày giới thiệu được. Cuối năm 2006 Trung tâm tiền sử Đông Nam Á đã giúp Bảo tàng Hải Dương bảo quản mộ thuyền khai quật tại Kiệt Thượng - Chí Linh Linh bằng cách tẩy rửa vệ sinh diệt khuẩn, sau đó ngâm trong hoá chất PEG 200, tỉ lệ 10% . Sản phẩm này do Malaixia sản xuất, với cách tẩy tẩm và bao phủ, thời gian ngâm tẩm là 1 năm, sau đó vớt ra tẩy rửa vệ sinh và phủ dung dịch giữ khô chậm bằng cách dùng hoá chất PEG 400 do Úc và PEG 400 do Đức sản xuất quét 10 lần trong 5 giờ, tiếp tục bao phủ và giữ ẩm trong vòng hai tháng. Phương pháp dùng công nghệ hoá chất này đang được áp dụng với 1 bộ quan tài, kết quả còn phải đang chờ đợi, phương pháp này đã được một số Bảo tàng ở miền Bắc như: Hưng Yên, Quảng Ninh và Hà Tây thực hiện và đã cho kết quả khả quan. Theo chúng tôi, đây là phương pháp tốt nhất hiện nay để bảo quản loại hiện vật khảo cổ chất liệu bằng gỗ, nhưng vì chi phí cũng còn là bài toán vô cùng nan giải với nhiều cơ quan bảo tàng chứ không chỉ với Bảo tàng Hải Dương.

Lê Thị Dự - Bảo tàng Hải Dương

Bài đăng trên Tạp chí KHCN và MT số 4 năm 2009


Cập nhật lần cuối vào Thứ sáu, 11 Tháng 9 2009 09:06