Khoa học quản lý (số 3-2016) 0000-00-00 00:00:00

Trong hệ thống các biện pháp kỹ thuật thâm canh cây lúa thì giai đoạn mạ có vị trí đặc biệt quan trọng (tốt giống tốt má, tốt mạ tốt lúa). Làm tốt giai đoạn mạ tức là tạo ra một cơ thể trẻ, khỏe đó là cơ sở để phát huy hiệu quả tất cả các biện pháp thâm canh ở giai đoạn tiếp theo. Vụ lúa xuân 2016 do ảnh hưởng của thời tiết rét đầu vụ kéo dài nên thu hoạch sẽ bị lùi lại 7 - 10 ngày so với các vụ xuân khác sẽ ảnh hưởng đến thời vụ lúa mùa cũng như các cây trồng vụ đông kế tiếp. Để đảm bảo thời vụ thích hợp cho các cây trồng vụ đông sớm ở những vùng phát triển 3 - 4 vụ/năm hoặc những chân ruộng trũng thì việc thâm canh mạ vụ mùa theo phương thức mạ dược là phù hợp nhất.

 Tiêu chuẩn mạ tốt ở những nhóm giống lúa cực ngắn và ngắn ngày có thời gian sinh trưởng (TGST) từ 90 - 110 ngày) là cây mạ to gan, đanh rảnh, đạt chiều cao trên 35 cm và đã đẻ nhánh, số lượng lá mạ nhổ cấy không vượt quá 40% tổng số lá thật trên thân chính, rễ mạ được bảo toàn. Với mạ cấy ở chân ruộng trũng thì tiêu chuẩn mạ tốt phải là cây mạ to gan, đanh rảnh, chiều cao đạt trên 45 cm, cây mạ đã đẻ được 4 - 5 nhánh để khi cấy ra ruộng không cần đẻ thêm nữa và rễ được bảo toàn. Để thâm canh mạ đạt tiêu chuẩn như trên người  nông dân cần chú ý:
- Bón phân lót cho mạ dược: Cây lúa non có khả năng hút dinh dưỡng từ rất sớm( lúc cây có lá thật thứ nhất) mặc dù giai đoạn này mạ có thể lớn lên nhờ nội nhũ có trong hạt. Song nếu được bón lót đầy đủ thì mọi chỉ tiêu của cây mạ đều cao hơn không bón. Do đó bón lót đủ dinh dưỡng là yêu cầu kỹ thuật bắt buộc trong thâm canh mạ dược nhằm đảm bảo cho cây lúa non phát triển thuận lợi ngay từ khi xuất hiện lá thật đầu tiên.
Mạ non được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng sẽ làm lá to hơn, rễ ra nhiều hơn tăng khả năng hút dinh dưỡng cho lúa sau này. Lượng dinh dưỡng cần thiết để bón lót cho mạ dược vụ mùa là 1,5 - 2 kg phân chuồng mục + 40 - 50 gram super lân + 8 - 10 gram urê + 8 - 10 gram KCL/m2.
- Mật độ mạ gieo:
Thâm canh lúa mới ngắn ngày có tiềm năng năng suất cao đã được phổ biến ra đại trà hiện nay song, truyền thống (lối cũ) của nông dân nhiều nơi vẫn gieo mạ với mật độ rất dày từ 70 - 90 gram/m2. Vì gieo quá dày nên diện tích dinh dưỡng và ánh sáng cho cây mạ rất thấp dẫn đến rảnh mạ bé, mềm và còi cọc. Loại mạ này khi cấy ra ruộng sản xuất rất lâu bén rễ hồi xanh, rảnh mạ nhỏ khiến cho nông dân phải cấy nhiều rảnh/khóm…Vụ mùa do thời tiết ấm, nóng mạ sinh trưởng và phát triển tốt nêm tiết kiệm được giống. Tuy nhiên lượng giống đối với lúa thuần khoảng từ 1,2 kg - 1,8 kg/sào và lúa lai từ 0,7 - 1 kg/sào. Ruộng gieo mạ phải được làm đất kỹ, giệt hết cỏ dại. Đồng thời cần gieo trên những chân ruộng vàn để dược mạ được liền bùn, mạ sẽ đẻ nhánh tốt hơn. Có như vậy đồng loạt các cây mạ sẽ là mạ ngạnh trê để đảm bảo “mạ ngạnh trê hết bề bàn cãi”.
- Chăm sóc mạ: Mạ có 1 lá thật đưa nước láng mặt ruộng. Khi mạ có 2 lá cần bón thúc khoảng 4 -  6 gram urê + 4 - 6 gram KCL/m2 và duy trì nước ngập chân mạ. khi mạ có 4 lá nên tháo nước khoảng 2 ngày rồi đưa nước trở lại 2- 3cm bón phân thúc với lượng như trên để cây mạ cứng cây và đẻ nhánh đồng loạt. Mực nước này cần duy trì cho đến khi nhổ mạ đi cấy đảm bảo ruộng mạ luôn liền bùn để khi nhổ rễ mạ không bị đứt, mạ không bị “chột” khi ra ruộng cấy. Với loại mạ dược ở nhóm giống lúa ngắn ngày khi ra ruộng cấy cây mạ cần có 2 rảnh/thân.
Với những giống lúa mùa dài ngày cần bón thúc ở các thời điểm từ 2 lá, 4 lá và 6 lá thì bón thúc 1,5 - 2 kg urê + 1,5- 2 kg KCL/sào. Bón tiễn chân trước cấy 7 ngày bằng 1 kg urê + 1 kg KCL/sào. Cây mạ ra ruộng cấy đảm bảo có 4 - 5 rảnh/thân, một khóm lúa cấy 2 khóm mạ.
Nhờ kỹ thuật thâm canh mạ dược như trên mà nông dân có thể chủ động định lượng số rảnh cấy, số khóm mạ cần cấy ở một khóm lúa để đạt được số bông tối ưu, tính được thời điểm trổ bông, phơi màu của lúa. Đặc biệt trên những chân ruộng để phát triển cây vụ đông sớm là rất phù hợp vì vụ lúa mùa được rút ngắn thời gian hơn nhiều. Mặt khác, những chân ruộng trũng khi cấy được mạ dược đã đẻ nhánh sẽ giúp cho nông dân hoàn toàn chủ động điều khiển cây lúa để đạt được số nhánh theo ý muốn đẫn đến năng suất ở những chân ruộng này luôn cao hơn trước thậm chí bằng năng suất ở những ruộng chân vàn và vàn cao.
- Nhổ mạ cấy: Trước khi nhổ mạ cần đưa nước sâu 7 - 10 cm để dễ nhổ và rũ bớt bùn. Cần nhổ mạ nhẹ nhàng theo kiểu nhổ cây rau non để tránh làm tổn thương thân lá và rễ mạ. Tuyệt đối không nên nhổ mạ đập kỹ rồi bó chặt để qua đêm như nhiều nông dân vẫn làm. Vì làm vậy sẽ làm gãy thân, nát lá mạ, rễ bị đứt nhiều và việc để qua đêm trong điều kiện vụ mùa nắng nóng, mạ lại bị bó chặt nên cây mạ dễ bị úa vàng, mạ ra ruộng cấy bị ngừng sinh trưởng và rất lâu bén rễ.
Trần Thị Liên
Trạm Khuyến nông huyện Nam Sách
Bài đăng trên Tạp chí Khoa học và Công nghệ Hải Dương số 3 ra tháng 6/2016

 

Tin khác

SỞ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ TỈNH HẢI DƯƠNG

Trưởng Ban biên tập: ThS. Phạm Văn Bình - Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hải Dương

Giấy phép số: 235/GP-BC do Bộ TT&TT cấp ngày 06/05/2008.

Địa chỉ: Số 209 Nguyễn Lương Bằng - TP. Hải Dương - tỉnh Hải Dương.

Website Sử dụng Portal mã nguồn mở Joomla, theo luật GNU/GPL.

Điện thoại: 0320. 3892436 - Fax: 0320.3893912