Diễn đàn năng lượng Việt Nam: Hiện tại và tương lai

Diễn đàn năng lượng Việt Nam: Hiện tại và tương lai
Ngày 4 tháng 5 năm 2017 tại Hà Nội, Báo Công Thương phối hợp với Tổng cục Năng lượng, Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp - Bộ Công Thương tổ chức "Diễn đàn Năng lượng Việt Nam: Hiện tại và tương lai".


Ngày 4 tháng 5 năm 2017 tại Hà Nội, Báo Công Thương phối hợp với Tổng cục Năng lượng, Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp - Bộ Công Thương tổ chức "Diễn đàn Năng lượng Việt Nam: Hiện tại và tương lai".
Phát biểu khai mạc Diễn đàn, ông Hoàng Quốc Vượng - Thứ trưởng Bộ Công Thương nhấn mạnh, ngành năng lượng trong đó có năng lượng tái tạo là ngành hạ tầng giữ vai trò cốt yếu cho quá trình công nghiệp hóa và tăng trưởng kinh tế, xã hội của Việt Nam. Chính phủ và Nhà nước Việt Nam đã thể hiện quyết tâm và giành ưu tiên cao cho các nỗ lực nhằm đảm bảo an ninh năng lượng quốc gia; cung cấp đẩy đủ năng lượng cho phát triển kinh tế, xã hội.
Cũng tại Diễn đàn ông Ngô Đông Hải - Phó Trưởng Ban Kinh tế Trung ương nêu "Phát triển năng lượng quốc gia trong thời kỳ đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa đất nước". Đảng ta đã xác định Năng lượng là nguồn đầu vào quan trọng của mọi ngành sản xuất kinh doanh cũng như đóng vai trò thiết yếu trong sinh họa tiêu dùng, là động lực để thúc đẩy nền kinh tế đất nươc phát triển. Đảng ta luôn quan tâm sâu sắc đến vấn đề đảm bảo năng lượng đáp ứng yêu cầu của nền kinh tế phát triển nhanh và bền vững, nhiều chủ trương, đường lối của Đảng về phát triển năng lượng đã được cụ thể hóa và tổ chức triển khai thực hiện gồm: Hệ thống quan điểm, định hướng của Đảng về phát triển năng lượng quốc gia; Quá trình thể chế hóa và tổ chức thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng về Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia; Một số vấn đề đặt ra trong thực hiện Chiến lược phát triển năng lượng quốc gia hiện nay.
Để làm rõ hơn về các vấn đề nêu đại diện Tổng cục Năng lượng- Bộ Công Thương trình bày về "Quy hoạch năng lượng quốc gia và quy hoạch phát triển điện lực quốc gia". Phần thứ nhất Các vấn đề nêu ra trong Quy hoạch năng lượng quốc gia gồm: Các dự báo tăng trưởng về kinh tế đã đưa ra ra ba kịch bản là kịch bản thấp, kịch bản cao và kịch bản cơ sở, ở kịch bản cơ sở Việt Nam có khả năng đạt được tốc độ tăng trưởng bình quân 7,2% giai đoạn 2016-2035 trong trường hợp này Việt Nam sẽ trở thành nước có thu nhập cao sau năm 2020 (Theo Diễn đàn năng lượng Việt Nam 2017); Các dự báo về Nhu cầu năng lượng cuối cùng  theo nhiên liệu kịch bản cơ sở. Theo đó tổng nhu cầu năng lượng của các năm 2020 là 71.337 (KTOE), 2025 là 91.176 (KTOE), 2030 là 115.016 (KTOE) và 2035 là 137.834 (KTOE) (Theo Diễn đàn năng lượng Việt Nam 2017); Các dự báo về tốc độ tăng nhu cầu năng lượng theo ngành trong đó từ năm 2015-2020 là 5,68 %, 2020-2025 là 5,03 %, 2025-2030 là 4,76 % và 2030-2035 là 3,69 % như vậy tính bình quân từ 2015-2035 là 4,79 % (Theo Diễn đàn năng lượng Việt Nam 2017); Các kịch bản về phát triển năng lượng gồm Kịch bản cơ sở là tăng trưởng kinh tế cơ sở+TKNL theo tiềm năng kinh tế (%) + Tỷ lệ theo QĐ428, Kịch bản tăng trưởng cao, Kịch bản tiết kiệm năng lượng thực hiện các giải pháp tiết kiệm năng lượng ở mức tiềm năng kinh tế, Mục tiêu cắt giảm khí CO2 8 % vào năm 2030 và 25 % và năm 2030 (Theo Diễn đàn năng lượng Việt Nam 2017); Cung cấp năng lượng sinh công KB cơ sở. Theo đó tổng năng lượng sinh công là 80,72 (MTOE) năm 2015, là 112,02 (MTOE) năm 2020, là 151,99 (MTOE) năm 2025, là 201,79 (MTOE) năm 2030 và 257,48 (MTOE) năm 2035. Trong đó % NLTT (năng lượng tái tạo) trong tổng năng lượng sinh công là 38,3 % năm 2015, là 36,4 % năm 2020, là 30,2 % năm 2025, là 27,5 % năm 2030 và 29,8% năm 2035 (Theo Diễn đàn năng lượng Việt Nam 2017); Cân bằng cung cầu than, khí thiên nhiên và dầu thô. Theo đó lượng Than  trong giai đoạn 2016-2035, là 1050,6 (MTOE) đối với sản lượng khai thác, 1317,3 (MTOE) đối với nhập khẩu, là 41 (MTOE) với xuất khẩu, là 1676,6 (MTOE) cho sản xuất điện và 650,3 (MTOE) cho hộ tiêu thụ khác. Lượng Khí tự nhiên trong giai đoạn 2016-2035 là 287,8 (MTOE) cho khai thác, là 141,6 (MTOE) cho việc nhập khẩu LNG, là 363,2 (MTOE) cho sản xuất điện và 66,2 (MTOE) cho hộ tiêu thụ khác. Lượng Dầu thô trong giai đoạn 2016-2035 là 285,1 (MTOE) cho khai thác, là 384,5 (MTOE) cho nhập khẩu, là 58,6 (MTOE) cho xuất khẩu và NL Lọc dầu là 611 (MTOE); Công suất các nhà máy điện, theo kịch bản cơ sở tổng công suất các nhà máy điện sẽ đạt 103,7 (GW) vào năm 2025, là 133,1 (GW) vào năm 2030 và 168,5 (GW) vào năm 2035 (Theo Diễn đàn năng lượng Việt Nam 2017); Sản lượng điện theo nhiên liệu kịch bản cơ sở, theo đó Điện năng sản xuất sẽ tăng lên mức 388 (TWh) và0 năm 2025, là 551 (TWh) vào năm 2030 và 741,6 (TWh) vào năm 2035 (Theo Diễn đàn năng lượng Việt Nam 2017); Công suất và điện năng các loại hình nhà máy điện kịch bản cở sở, Ở kịch bản này tổng công suất các nhà máy điện sẽ là 37,66 (GW) năm 2015, là 62,82 (GW) năm 2020, là 103,66 (GW) năm 2025, là 133,14 (GW) năm 2030 và 168,5 (GW) vào năm 2035 tương tụ thì tổng sản lượng điện năng sản xuất ra là 162,91 (TWh) năm 2015, là 255,1 (TWh) năm 2020, là 388 (TWh) năm 2025, là 551,42 (TWh) năm 2030 và 741,56 (TWh) năm 2035 (Theo Diễn đàn năng lượng Việt Nam 2017); Tỷ lệ năng lượng tái tạo trong tổng năng lượng sinh công theo các kịch bản. Theo quyết định 2068/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ: Phê duyệt năng lượng tái tạo của Việt Nam đến năm 2030 tầm nhìn đến năm 2050 ngày 25/11/2015,  thì tỷ lệ năng lượng tái tạo trong năng lượng sinh công là 32,3 %, thì chỉ có kịch bản thấp và 2 kịch bản giảm phát thải CO2 là đạt dược mục tiêu này vào năm 2030, mức tỷ lệ NLTT 27,5% ở kịch bản cơ sở chưa đạt được mục tiêu phát triển NLTT này. Phần thứ hai là Quy hoạch và phát triển điện lực đến năm 2030 với mục tiêu là cung cấp đủ điện trong nước đáp ứng cho mục tiêu phát triển kinh tế xã hội của cả nước với mức tăng trương GDP bình quân khoảng 7% trong giai đoạn 2016-2030; điện thương phẩm năm 2020 khoảng 235-245 tỷ kWh, năm 2025 khoảng 352-379 tỷ kWh, năm 2030 khoảng 506-559 tỷ kWh. Điện sản xuất và nhập khẩu  năm 2020 khoảng 265-278 tỷ kWh, năm 2025 khoảng 400-431 tỷ kWh và năm 2030 khoảng 572-632 tỷ kWh (Theo Diễn đàn năng lượng Việt Nam 2017). Ưu tiên phát triển nguồn năng lượng tái tạo cho sản xuất điện năng, tăng tỷ lệ điện năng sản xuất từ ngồn năng lượng tái tạo đạt khoảng 7% năm 2020 và trên 10% năm 2030. Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược phát triển năng lượng tái tạo của Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050 tại Quyết định số 2068/QĐ-Ttg ngày 25 tháng 11 năm 2015 trong đó có mục tiêu tăng tổng các nguồn năng lượng tái tạo sản xuất, sử dụng từ khoảng 25 triệu TOE (tấn dầu tương đương) vào năm 2015 lên khoảng 37 triệu tấn TOE vào năm 2020, khoảng 62 triệu TOE vào năm 2030 và 138 triệu TOE vào năm 2050. (Theo Diễn đàn năng lượng Việt Nam 2016). Xây dựng hệ thống lưới điện vạn hành linh hoạt tự động hóa cao, đẩy nhanh chương trình điện khí hóa nông thôn miền núi đảm bảo đến năm 2020 hầu hết số hộ dân được sử dụng điện.
Cũng tại Diễn đàn PGS.TS Trần Đình Thiên- Viện trưởng Viện Kinh tế Trung ương nêu vấn đề Tái cơ cấu và thay đổi tư duy sử dụng năng lượng trong phát triển kinh tế bền vững. Có ba vấn đề cần lưu ý. Thứ nhất là Chiến lược "bên cung" thiếu hụt. Kinh tế nước ta hiện nay mô hình tăng trưởng dựa quá lâu vào vào các ngành khai thác tài nguyên, công nghiệp truyền thống, công nghệ thấp nên tiêu tốn nhiều năng lượng, ô nhiễm môi trường, tách rời sản xuất và tiêu thụ năng lượng, giá năng lượng thấp hơn giá thị trường dẫn đến sản xuất điện thì tối đa nhưng kinh tế lại bị thiếu hụt năng lượng do vậy nền kinh tế không thể vươn lên cao do cách tiếp cận năng lượng như vậy do đó phải coi tiết kiệm năng lượng là bắt buộc chứ không phải là lựa chọn. Vấn đề thứ hai  trong Bối cảnh phát triển mới sự toàn cầu hóa và cạnh tranh trong kinh tế ngày càng cao, nền kinh tế lúc này sản xuất trên công nghệ thông minh là chủ yếu, năng lượng tái tạo lên ngôi do năng lượng hóa thạch dần cạn kiệt. Vấn đề thứ ba. Cần một cách tiếp cận chiến lược năng lượng khác. Cần hướng tới một nền kinh tế hiện đại công nghệ cao, dùng nhiều năng lượng sạch an toàn, với nguồn chính là năng lượng tái tạo, từng bước quá độ hợp lý cho ngành sản xuất điện truyền thống với những ràng buộc khắt khe về công nghệ hạn chế ô nhiễm môi tường. Xây dựng thị trường cạnh tranh đầy đủ.
Ngoài ra Đại diện Liên minh châu Âu tại Việt Nam nêu vấn đề về Kinh nghiệm chuyển đổi nhiệt điện than sang năng lượng tại tạo của các nước EU.
Thông qua Diễn đàn đã phản ánh đúng về thực trạng, tiềm năng phát triển năng lượng của Việt Nam hiện nay. các gải pháp về đổi mới quy trình, công nghệ, nâng cao hiệu suất sử dụng năng lượng của cả ba lĩnh vực trụ cột là Điện, Than và Dầu khí. Nêu ra định hướng phát triển ngành năng lượng trong tương lai, khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo, năng lượng gió, mặt trời, sinh học. Cơ chế chính sách của Chính phủ trong đầu tư, khai thác nguồn năng lượng trong tương lai..Chính vì vậy ngành năng lượng cần có những bước đi thiết thực đúng đắn có lộ trình cụ thể và phải gắn chặt vào quá trình phát triển kinh tế không thể tách rời

Tác giả bài viết: Tăng Tiến